Przejdź do treści

logo Narodowe Centrum NaukiProjekt realizowany w ramach grantu badawczego finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki nr UMO-2021/41/B/HS3/00253

Artykuł „Współpraca urzędników dworskich z Katarzyną z Potockich Kossakowską (1722–1803)”

Artykuł
MP 2005; nieznany malarz polski (malarz); Portret Katarzyny z Potockich Kossakowskiej, ok 1782; olej; płótno; 76,5 x 58,5

„Zaufanie mi w interesach śp. JW. Państwa i Dobrodziejstwa było wypróbowane…”. Współpraca urzędników dworskich z Katarzyną z Potockich Kossakowską (1722–1803), kasztelanową kamieńską– to kolejna pozycja autorstwa dr hab. Urszuli Kicińskiej. Materiał ukazał się drukiem w czasopiśmie „Przegląd Nauk Historycznych”.

W dawnej Polsce po śmierci jednego ze współmałżonków, pozostający przy życiu ojciec lub matka przejmowali nie tylko opiekę nad osieroconymi dziećmi, ale także nad ich majątkiem, czyniąc wszelkie zabiegi, by nie doprowadzić do jego roztrwonienia. Sytuacja w rodzinie Marianny i Eustachego Potockich, zmarłych niemalże w tym samym czasie (w lutym 1768 r.) spowodowała, że do opieki nad dziećmi należało wyznaczyć krewnych lub zaufanych współpracowników generała artylerii litewskiej. Ostatecznie tutorstwo nad młodymi Potockimi przejęła ich ciotka, młodsza siostra Eustachego – Katarzyna z Potockich Kossakowska (zm. 1803), kasztelanowa kamieńska i sprawowała je w okresie od 1768 do 1772 r., otrzymując na ten czas od swego brata w dzierżawę wszystkie dobra należące do Potockich. Sprawowanie opieki nad dziećmi Potockich wiązało się więc bezpośrednio z przejęciem przez Kossakowską zarządu nad ich majątkiem. Podstawą źródłową do napisania niniejszych rozważań stały się listy kierowane do kasztelanowej kamieńskiej przez zarządców dóbr, ekonomów, plenipotentów, którzy wcześniej byli poddanymi Eustachego i Marianny z Kątskich, a po ich śmierci, wraz z dzierżawionymi przez Kossakowską dobrami, przeszli na jej służbę i niemalże od razu podjęli starania o zdobycie jej akceptacji, zaufania oraz utrzymanie się na dotychczasowych stanowiskach, regularnie przy tym raportując nowej dobrodziejce o stanie ekonomicznym gospodarstw. Treść przebadanej korespondencji pozwala więc spojrzeć na relacje, jakie łączyły poddanych z ich mocodawczynią oraz wskazać gospodarcze i społeczne podstawy funkcjonowania dóbr Potockich pod okiem Kossakowskiej.

LINK DO ARTYKUŁU

 

Aktualności

Zobacz więcej na naszym facebooku

Uniwersytet w Groningen zaprasza badaczy historii nowożytnej na konferencję: Building Peace. Transitional Justice in the Early Modern World. Organizatorzy proponują refleksje nad tym w jaki sposób w epoce nowożytnej rozumiano terminy takie jak "pokój" czy "sprawiedliwość", co oznaczało "żyć w pokoju" i jak ów pokój można było utrzymać. Celem konferencji jest zmiana dotychczasowego rozumienia świata nowożytnego – nie tylko jako okresu nieustannego konfliktu, ale także jako swoistego "laboratorium" wysiłków na rzecz budowania pokoju. Zgłoszenia są możliwe jeszcze do 15 Maja.Szczegółowe informacje na stronie organizatora: www.histj.com/conference.html ... See MoreSee Less
View on Facebook
Polecamy Państwa uwadze najnowszy, niezwykle ciekawy artykuł prof. Bożeny Popiołek, zatytułowany: Pierścienie, bransolety, rękawiczki i wachlarze w szlacheckich regestrach zakupów i inwentarzach ruchomości jako wyraz osiemnastowiecznej mody i prestiżu, który ukazał się właśnie w tomie Jak na dłoni, t. IX: Rzeczy piękne, red. M. Wrześniak, N. Mojżyszyn, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2024.Popularność wszelkich ksiąg majątku ruchomego wzrosła zwłaszcza w XVII i XVIII w., kiedy stały się one nieodłącznym elementem wszelkich postępowań spadkowych czy umów małżeńskich. Inwentarze mobilne sporządzali przedstawiciele wszystkich grup społecznych, niezależnie od ich zamożności. Wśród przedmiotów rejestrowanych ważne miejsce zajmowała biżuteria – pierścionki, bransoletki, gałki, a także broszki, medaliony, kolczyki i zapinki. Kolekcje różnorodnej biżuterii świadczyły nie tylko o zamożności ich właścicieli czy zajmowanym przez nich statusie społecznym, ale także o upodobaniach artystycznych osób noszących wartościowe rzeczy. Podobnie jak w przypadku ubrań czy innych przedmiotów, biżuteria była wyrazem przemian kulturowych w obrębie starego społeczeństwa.Pozycja dostępna jest na stronie wydawnictwa UKSW ... See MoreSee Less
View on Facebook
Nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ukazała się właśnie monografia: MONARCHS’ COURT –PRIVATE COURT. The Evolution of the Court Structure from the Middle Ages to the End of the 18th Century. Redaktorzy tomu: Bożena Popiołek, Urszula Kicińska, Anna Penkała-Jastrzębska.Przygotowana monografia jest próbą analizy europejskich środowisk dworskich w kontekście przemian strukturalnych i kulturowych, które zachodziły zarówno w otoczeniu panujących władców, jak i w kręgach prywatnych od średniowiecza po schyłek XVIII wieku. Dwór, niewątpliwie, niezależnie od osoby patrona czy patronki, był interesującą strukturą administracyjną, ekonomiczną i kulturową, która wywarła silny wpływ na organizację społeczeństwa europejskiego w epoce przedindustrialnej. Struktura europejskich dworów panujących ulegała stałym fluktuacjom, zmieniała się ich organizacja, skład osobowy i rola, jaką pełniły. Dwór był ważnym organizmem administracji państwowej, dysponentem urzędów, dóbr i środków, ale i kreatorem nowych wartości kulturowych, miejscem edukacji młodzieży i drogą społecznego awansu, rozkwitu karier urzędniczych i politycznych. W dużej mierze ich liczebność, skład i etykieta zależała od możliwości finansowych, a także struktur ustrojowych państw, w których funkcjonowały. W miarę upływu czasu i kształtowania się nowych struktur dworów monarszych czy arystokratycznych, będących formą wyrazu elitarnych wartości, nowej estetyki i mody, dwór stał się nie tylko elementem władzy, ale i prestiżu i wyrazem zamożności, przynależności do określonej grupy społecznej, posługującej się spójnym systemem znaków, gestów, kodów kulturowych przekładających się na wspólnotę zachowań, modeli wychowawczych i ceremoniałów.Link do wydawcy: ksiegarniaup.pl/monarchs-court-private-courtprivate-court-the-evolution-591786 ... See MoreSee Less
View on Facebook